برنامه های آموزشیحمله به کریم باقری یا تخلیه هیجان جامعه
به بهانه فحاشی به کریم باقری
فحاشی به کریم بافری در ورزشگاه یادگار امام تبریز در بازی جام حذفی تراکتور و پرسپولیس
متاسفانه تقریبا هروز شاهد فحاشی و انتقاد مردم در فضای مجازی به افراد مشهور مانند ستارگان سینما و ورزشکاران هستیم.
یک روز حمله به همایون شجریان به بهانه هنرمند دولتی، یک روز حمله به مهران مدیری، وحالاهم حمله به کریم باقری
جامعه همایون شجریان هنرمند حکومتی یا دولتی می داند
از دیدگاه روانشناسی، فحاشی به افراد مشهور (مثل فوتبالیستها و بازیگران) یک رفتار چندعلتی است و معمولاً ریشه در ترکیبی از عوامل فردی، اجتماعی و رسانهای دارد. هرچند که این رفتار بسیار ناشایست و زننده می باشد در زیر به چند علت روان شناختی آن اشاره می کنم:
۱. احساس بیقدرتی و تخلیه هیجانی
افراد مشهور نماد «قدرت، پول و موفقیت» هستند. برای بعضی افراد، فحاشی راهی است برای تخلیه خشم، ناکامی و احساس نابرابری:
«من سخت کار میکنم ولی موفق نیستم، او با فوتبال/بازیگری پولدار شده»
فحش بهنوعی انتقال خشم به هدفی امن است.
من سخت کار میکنم ولی موفق نیستم، او با فوتبال یا بازیگری پولدار شده
۲. اثر ناشناسبودن (Online Disinhibition Effect)
مطالعات جان سولر نشان میدهد وقتی افراد در فضای مجازی ناشناساند:
- مهارهای اخلاقی کاهش مییابد
- همدلی کمتر میشود
- رفتارهای پرخاشگرانه افزایش مییابد
به افراد مشهور چون دسترسی مستقیم ندارند، هدفی «بیخطر» تلقی میشوند.
به افراد مشهور چون دسترسی مستقیم ندارند، هدفی «بیخطر» تلقی میشوند.
۳. روابط شبهاجتماعی (Para-social Relationships)
مردم احساس میکنند افراد مشهور را «میشناسند»:
انتظار دارند مطابق تصویر ذهنی آنها رفتار کنند
وقتی این انتظار شکسته میشود → خشم و توهین
مثلاً فوتبالیستی که «بهاندازه کافی غیرت نداشت» یا بازیگری که موضع سیاسی خاصی گرفت.
۴. حسادت اجتماعی و مقایسه دائمی
طبق نظریه مقایسه اجتماعی (Festinger):
مقایسه مداوم با افراد موفقتر میتواند به حسادت، تحقیر و پرخاشگری منجر شود.
فحاشی یک راه ناخودآگاه برای «پایین آوردن» فرد برتر است تا تعادل روانی برقرار شود.
طبق نظریه مقایسه اجتماعی (Festinger)، مقایسه مداوم با افراد موفقتر میتواند به حسادت، تحقیر و پرخاشگری منجر شود.
۵. قطبیشدن هویت گروهی
در فوتبال یا سیاست:
«ما» در برابر «آنها»
توهین به چهره مشهور تیم رقیب یا جناح مخالف، تقویتکننده هویت گروهی است
این رفتار در جمع تشدید میشود (اثر گلهای).
۶. عادیسازی خشونت کلامی در رسانهها
وقتی:
رسانهها
سلبریتیها
یا کاربران پرطرفدار
از ادبیات توهینآمیز استفاده میکنند، فحاشی هنجار میشود نه استثنا.
۷. انتظارات غیرواقعبینانه از افراد مشهور
افراد مشهور اغلب بهاشتباه:
«الگوی اخلاقی»
«قهرمان ملی»
یا «نماینده مردم» فرض میشوند
کوچکترین خطا باعث واکنش افراطی میشود چون سقوط از جایگاه ذهنی رخ داده است.
جمعبندی کوتاه
فحاشی به افراد مشهور معمولاً:
درباره خود فرد مشهور نیست.
بلکه درباره خشم، ناکامی، هویت، حسادت و تخلیه هیجانی فحاش است خصوصا در شرایط اجتماعی امروزی که مردم از همه طرف تحت فشارهای اقتصادی، اجتماعی و روانی هستند.
در این شرایط نقش هنجارهای اجتماعی مانند احترام و ادب بسیار کمک کننده است.
