برنامه های آموزشیبهبود کارکرد اجرایی مغز و سازوکارهای عصبزیستی آن از طریق مداخله مبتنی بر ذهنآگاهی
بهبود کارکرد اجرایی مغز و سازوکارهای عصبزیستی آن از طریق مداخله مبتنی بر ذهنآگاهی می تواند به افرد کمک کند تا زندگی بهتری داشته باشد.
قابلیت کارکرد اجرایی ضعیف مغز با مشکلات کوتاه مدت و بلند مدتی مانند اختلال نقص توجه – بیشفعالی، افسردگی، استفاده بیش از حد از داروها و رفتارهای ضد اجتماعی همراه است. مداخلات مبتنی بر ذهنآگاهی (که توجه فرد به افکار ،احساسات و رفتارهایش را تقویت می کند) میتوانند توجه، کنترل شناختی و تنظیم هیجانی را بهبود دهند. این مقاله پژوهشهایی را درباره آموزش تلفیقی ذهن و بدن بررسی کرده و نشان میدهد که این روش از طریق فعالسازی ناحیه سینگولیت قدامی مغز و تنظیم سامانه عصبی غیر ارادی انسان باعث بهبود عملکرد اجرایی میشود.
کارکرد اجرایی مغز شامل تواناییهایی مانند کنترل توجه، تمرکز، برنامهریزی، خودتنظیمی و حافظه کاری است. ضعف در این عملکردها با مشکلات تحصیلی و رفتاری ارتباط دارد، در حالی که قویتر بودن آنها موجب سلامت روانی و اجتماعی بهتر میشود. به همین دلیل، شناسایی و در صورت لزوم، مداخله برای تقویت آن در دوران رشد اهمیت زیادی دارد.
در مقاله ده تکنیک برای تقویت تمرکز و توجه – با تأکید بر کارکرد اجرایی مغز به این موضوع پرداخته ایم.
مداخله ذهنآگاهانه (IBMT)
مداخله ذهن اگاهانه، شامل مولفه های کلیدی و تمرینهایی است که بر آگاه سازی افراد در خصوص ارتباط و سینرژی میان ذهن و بدن تمرکز دارند.
در این تمرینها تلاش نمیشود افکار کنترل شوند، بلکه فرد یاد میگیرد با ذهنی آرام و آگاه به تجربه خود بنگرد. مربی آموزشدیده فرد را در توجه به تنفس، بدن و احساسات بدون قضاوت هدایت میکند.
این تمرینها معمولا از مراحلی مانند ریلکس کردن عضلات بدن، تصویر سازی ذهنی یک جای ارام مانند دریای آرام و تمرین ذهن اگاهی (نگریستن به افکار بدون قضاوت کردن) تشکیل می شود.
مطالعات نشان دادهاند که پس از دورههای کوتاه مداخله ذهن اگاهانه توسط مربی اموزش دیده، توجه، کنترل هیجان و دقت شناختی بهبود مییابد. در مغز، فعالیت در ناحیه قدامی مغز افزایش یافته و سامانه عصبی غیرارادی تنظیم بهتری پیدا میکند. این تغییرات عصبی بیانگر اثرات زیستی واقعی تمرینهای ذهنآگاهی است.
مطالعات نشان دادهاند که پس از دورههای کوتاه مداخله ذهن اگاهانه توسط مربی اموزش دیده، توجه، کنترل هیجان و دقت شناختی بهبود مییابد. در مغز، فعالیت در ناحیه قدامی مغز افزایش یافته و سامانه عصبی غیرارادی تنظیم بهتری پیدا میکند.
جمع بندی
مداخلات ذهنآگاهی میتوانند ابزار موثری برای تقویت کارکرد اجرایی مغز در سنین مختلف باشند. این بهبودها ممکن است در پیشگیری از مشکلاتی مانند رفتار پرخطر، مصرف مواد و اختلالات روانی نقش داشته باشند. با این حال، نیاز به مطالعات بیشتری برای بررسی اثرات بلندمدت و جمعیتهای بالینی وجود دارد.
مترجم: محمد آشتیانی
منبع: Pubmed central (pmc)
