آیا تا به حال فکر کرده‌اید که اگر کامپیوترها و هوش مصنوعی وجود نداشتند، دنیای امروز چه شکلی بود؟
برای یافتن پاسخ، باید به زندگی مردی نگاه کنیم که او را پدر هوش مصنوعی می‌نامند: آلن تورینگ. مردی که با ذهن قدرتمندش مسیر جنگ جهانی را تغییر داد، اما در نهایت قربانی قوانین ناعادلانه‌ی زمانه خود شد.
پدر هوش مصنوعی آلن تورینگ
۱. اعجوبه‌ای که قوانین که قوانین را بازنویسی کرد
آلن تورینگ، متولد ۱۹۱۲ در لندن، از همان نوجوانی نشان داد که ذهنی فراتر از زمان خود دارد. او به جای حفظ کردن فرمول‌ها، خودش آن‌ها را از نو اختراع می‌کرد. در دانشگاه کمبریج، او مفهومی به نام «ماشین تورینگ» را ارائه داد که در واقع مدل ریاضیِ تمام کامپیوترهایی است که ما امروز از آن‌ها استفاده می‌کنیم. او ثابت کرد که یک ماشین می‌تواند هر مسئله ریاضی را اگر به صورت الگوریتم درآید، حل کند.
۲. قهرمان خاموش جنگ جهانی دوم
با شروع جنگ جهانی دوم، تورینگ به مرکز رمزگشایی بریتانیا در «بلچلی پارک» پیوست. نازی‌ها برای ارسال پیام‌های سری خود از ماشین پیچیده‌ای به نام «انیگما» استفاده می‌کردند که رمزهای آن هر ۲۴ ساعت تغییر می‌کرد. در حالی که همه سعی می‌کردند رمزها را با دست باز کنند، تورینگ معتقد بود: «برای شکست دادن یک ماشین، باید از یک ماشین استفاده کرد.» او دستگاهی به نام «بامب» (Bombe) ساخت که با سرعتی باورنکردنی رمزها را درهم می‌شکست. این کارِ او جنگ را حداقل ۲ سال کوتاه‌تر کرد و جان بیش از ۱۴ میلیون نفر را نجات داد، اما به دلیل محرمانه بودن پروژه، تا سال‌ها کسی از این قهرمانی او باخبر نشد.
۳. تولد هوش مصنوعی و آزمون تورینگ
بعد از جنگ، تورینگ سوالی بزرگ مطرح کرد: «آیا ماشین‌ها می‌توانند فکر کنند؟». او آزمایشی را طراحی کرد که امروزه به نام «آزمون تورینگ» شناخته می‌شود. او معتقد بود اگر یک ربات بتواند در چت کردن ما را فریب دهد و ما نفهمیم که او انسان نیست، پس آن ماشین دارای هوش است. تمام آنچه امروز در ChatGPT و ربات‌های پیشرفته می‌بینیم، ریشه در افکار تورینگ در سال ۱۹۵۰ دارد.
4. تراژدی دادگاه و حکم ناعادلانه
با وجود تمام این خدمات، زندگی تورینگ در سال ۱۹۵۲ وارد تاریک‌ترین فصل خود شد. در آن سال‌ها، همجنس‌گرایی در بریتانیا جرم محسوب می‌شد. پس از فاش شدن رابطه شخصی آلن، او به جای تقدیر برای نجات کشور، به دادگاه کشانده شد. دولت بریتانیا او را مجرم شناخت و بین زندان و «اخته‌سازی شیمیایی» (تزریق هورمون برای سرکوب میل جنسی) حق انتخاب داد. تورینگ برای اینکه بتواند به تحقیقاتش ادامه دهد، درمان دارویی را انتخاب کرد. این داروهای مخرب، باعث تغییرات فیزیکی و افسردگی شدید در او شدند و از سوی دیگر، دولت به دلیل «مسائل امنیتی» او را از کار بر روی پروژه‌های محبوبش منع کرد.
5. سیب سمی و میراث ابدی
در ۷ ژوئن ۱۹۵۴، بدن بی‌جان آلن تورینگ در اتاقش پیدا شد. علت مرگ، مسمومیت با سیانور بود که از طریق یک سیب نیم‌خورده در کنار تختش به بدنش وارد شده بود (بسیاری معتقدند لوگوی اپل ادای احترامی به همین صحنه است). او در ۴۱ سالگی، در حالی که هنوز دهه‌ها می‌توانست به علم خدمت کند، از دنیا رفت. دهه‌ها بعد، جهان به اشتباه خود پی برد. در سال ۲۰۰۹ دولت بریتانیا رسماً عذرخواهی کرد و در سال ۲۰۱۳ ملکه الیزابت او را مورد عفو پس از مرگ قرار داد. امروزه تصویر او روی اسکناس‌های ۵۰ پوندی نقش بسته تا یادآور این باشد که: «گاهی همان افرادی که کسی تصور نمی‌کند، کارهایی می‌کنند که کسی تصور نمی‌تواند بکند.»
برنامه های آموزشی
